
GŁOSKA [K]/[G]
Głoska [k] w języku dziecka pojawia się stosunkowo szybko.
Dziecko trzyletnie powinno poprawnie wymawiać te głoski.
Najczęstszą wadą jest zamiana głoski [k] na głoskę [t], a [g] na [d], np. kot - tot, tak - tat, gumka-dumta, Gosia-dosia, Magda-Madda, maki-mati, parówka-parówta.
Jeśli brakuję [k] i [g] w słowniku naszego dziecka, należy rozpocząć ćwiczenia.
1. Przygotujmy buzię i język:
- rozciągamy wargi,
- poziome, pionowe ruchy języka,
- koci grzbiet – opieranie czubka języka za dolnymi ząbkami i cofanie w głąb jamy ustnej,
- chowanie języka za dolnymi ząbkami,
- naśladowanie ssania cukierka,
- mlaskanie całą powierzchnią języka.
Ćwiczenia wykonujemy kilka razy dziennie przed lustrem.
2. Obraz głoski L:
- czubek języka „leży” na dnie jamy ustnej, a masa języka przesuwa się do tyłu, zwierając z podniebieniem miękkim,
- żuchwę lekko opuszczamy, usta otwierają się,
- jeśli czubek języka wciąż „ucieka” do góry, możemy przytrzymać go palcem lub małą łyżeczką.
- zaczynamy od K, później ćwiczymy G.
3. Powtarzajmy w sylabach:
- ka, ko, ku, ke, ki, ky - ga, go, gu, ge, gi, gy,
- aka, oko, uku, eke, iki, yky, - aga, ogo, ugu, ege, igi, ygy,
- ak, ok, uk, ek, ik, yk, - ag, og, ug, eg, ig, yg.
4. Teraz troszkę trudniej, jeśli uda ci się ładnie powiedzieć, narysuj obok uśmiechniętą buźkę:
- ake, aku, ako, aky, aki, - age, agu, ago, agy, agi,
- oka, oke, oku, oky, oki, - oga, oge, ogu, ogy, ogi,
- eka, eko, eku, eky, eki, - ega, ego, egu, egy, egi,
- uka, uke, uko, uki, uky, - uga, uge, ugo, ugi, ugy.
co_mowia_kaczki28052020.pdf
nazwij__pokoloruj28052020.pdf
GŁOSKA "L"
1. Przygotujmy buzię i język:
- kląskajmy jak koniki, zasysając język do podniebienia,
- „liczmy języczkiem” wszystkie górne ząbki – przesuwamy czubek języka od jednej do drugiej strony, dotykając kolejno każdy ząbek,
- malujemy językiem podniebienie,
- „wymiatamy” czubkiem języka kurz zza górnych zębów,
- dotknij, na przemian, raz zewnętrznej powierzchni górnych zębów, raz ich powierzchni wewnętrznej, podobnie, jak wyskakuje i chowa się kukułka ze ściennego zegara
- unośmy język do góry za przednie ząbki jak rakietę, na START – do góry, na LĄDUJ – na dół.
2. Obraz głoski L:
- czubek języka unosi się do góry i zwiera z dziąsłami,
- brzegi języka przylegają do wewnętrznych powierzchni górnych zębów,
buzia otwiera się.
3. Rozpocznijmy zabawę:
Co mówią lale? Jeśli udało ci się powtórzyć, pokoloruj laleczkę.
LALE_i_L.pdf
4. Poćwiczmy teraz z sylabami:
Spróbujmy wymawiać sylaby cicho, później głośno, możemy wystukiwać je na cymbałkach lub klaskając, na koniec spróbujmy je wyśpiewać.
5. Zabawa z lodami:
Powtarzaj razem z rodzicem sylaby, jeśli Ci się uda, pokoloruj każdą gałkę, w takim kolorze, w jakim są Twoje ulubione lody.
lody_sylabki.pdf
6. Utrwalenie głoski z wykorzystaniem wierszyków:
wierszyki_L.pdf
GŁOSKI SYCZĄCE S, C, Z, DZ
1. Przygotujmy buzię i język:
- Szerokie rozciąganie ust, uśmiechamy się bardzo szeroko,
- Uśmiech raz z jednej, raz z drugiej strony,
- Oblizujemy czubkiem języka dolne ząbki,
- „liczymy czubkiem języka” dolne ząbki.
2. Obraz głosek s, z, c, dz:
- Wargi rozciągają się jak do uśmiechu,
- Ząbki są złączone,
- Język leży płasko, dotykając dolnych zębów.
3. Rozpocznijmy syczenie:
Pokoloruj starannie węża naśladując dźwięki, jakie wydaje – syczenie. Pamiętaj o poprawnym ułożeniu ząbków, ust i języka. Zamień się w węża ssssss…
Waz.pdf
4. Jeśli umiemy syczeć jak węże, przejdźmy krok dalej.
Pamiętając o uśmiechu i języku na ząbkami, powtarzajmy sylabki:
5. Utrwalmy głoskę S z pomocą Soni i jej baloników.
Pokoloruj każdy balonik po kolei starannie wypowiadając jego nazwę.
Wypowiedz wyrazy, które wymyśliła Sonia.
Odpowiedz na pytanie: w co jest ubrana dziewczynka? Jaki kolor ma jej ubranie?
S_sylabki.pdf
6. Utrwalamy głoski z pomocą wierszyków.
wierszyki_1.pdf
ROZGRZEWKA LOGOPEDYCZNA
1.Logopedyczna rozgrzewka buzi z kostką do gry. Rzucajmy naprzemiennie z dzieckiem kostką, zgodnie z otrzymanym wynikiem, wykonujemy zadanie :)
2. Zabawa w minki „Zrób tak, jak ja”. Wykorzystując lusterko bawimy się w naśladowanie przeróżnych minek, siadamy przed lusterkiem i naśladujemy swój wyraz twarzy. Raz pokazuje rodzic, raz dziecko. Wszystkie minki dozwolone :)
GŁOSKI SZUMIĄCE SZ, Ż, CZ, DŻ
1. Przygotujmy buzię i język:
- dmuchajmy w wiatraczki, bańki mydlane bawmy się w ten sposób tak często, jak to możliwe,
- kląskajmy jak koniki, zasysając język do podniebienia,
- „liczmy języczkiem” wszystkie górne ząbki – przesuwamy czubek języka od jednej do drugiej strony, dotykając kolejno każdy ząbek,
- tworzymy z ust na przemian szeroki uśmiech i „dzióbek”,
- unośmy język do góry za przednie ząbki jak rakietę, na START – do góry, na LĄDUJ – na dół.
2. Obraz głoski SZ, Ż, CZ, DŻ:
- język unosi się do góry,
- zęby zbliżają się do siebie,
- wargi zaokrąglone, wysuwają do przodu w kształt „dzióbka”/”ryjka”,
- strumień powietrza kierujemy na język.
3. Zacznijmy szumieć:
Pamiętając o prawidłowym ułożeniu języka i warg dorysuj gałęziom listki i naśladuj szum liści na wietrze: szszszszsz…
4. Jeśli opanowaliśmy już piękne szumienie, utrwalmy głoskę SZ w sylabach, pamiętajmy o ułożeniu naszej buzi i języka, wykonujmy ćwiczenie przed lustrem, powoli i starannie, do następnej linijki przechodzimy dopiero, gdy opanowaliśmy poprzednią:
5. W utrwaleniu głoski SZ z pewnością pomoże poniższe ćwiczenie z pociągiem.
Pokoloruj dymki, starannie wypowiadając ich nazwy.
Następnie pokoloruj lokomotywę.
Powiedz na głos wyrazy z pierwszego wagonika
Powiedz wyrazy z drugiego wagonika.
W trzecim wagoniku narysuj dowolny przedmiot, który rozpoczyna się na głoskę SZ.
Powodzenia!
Drogi Rodzicu!
Pobaw się w domu z dzieckiem i pomóż mu osiągnąć sukces w terapii logopedycznej ćwicząc przynajmniej 10 minut dziennie!
W tym tygodniu proponuję poćwiczyć z dzieckiem znów poprzez opowiadanie bajek ….. Dlaczego?
BAJKA W TERAPII LOGOPEDYCZNEJ …..oprócz tego, że usprawnia narządy mowy dziecka, to również uwrażliwia na różnorodność świata dźwięków, mobilizuje do myślenia i poprawnej werbalizacji, przygotowuje do nauki czytania (poprzez usprawnianie słuchu fonemowego). Bajka logopedyczna to krótka historyjka, której bohaterami może być nasze dziecko, Pan Języczek lub zwierzątka. Może być całkowicie abstrakcyjna lub związana z aktualną sytuacją i wydarzeniami w życiu dziecka. Dorosły może ułożyć ją sam lub zaczerpnąć z literatury. Dzieci słuchając czytanych lub opowiadanych bajek, wykonują ćwiczenia usprawniające narządy mowy, polegające na pokazaniu ruchem języka, warg, żuchwy określonego fragmentu bajki. Ćwiczenia demonstruje dorosły, dlatego musi je sam wcześniej starannie przećwiczyć przed lustrem. Ćwiczenia są wplatane w treść bajki tak, aby dzieci nie odczuły znudzenia i zmęczenia, dlatego też urozmaiceniem są także elementy ruchu i wypowiadane wyrazy dźwiękonaśladowcze.
O czym powinno się pamiętać podczas prowadzenia ćwiczeń wspomagających rozwój mowy w oparciu o bajkę logopedyczną?
- w trakcie opowiadania bajki dziecko i dorosły siedzą tak, aby widzieć swoje twarze.
- buzie dziecka i dorosłego powinny być zawsze szeroko otwarte podczas wykonywania ćwiczenia. W ten sposób dziecko będzie dokładnie widziało jakie ruchy artykulatorów powtórzyć. Dorosły natomiast będzie mógł przyjrzeć się, czy dziecko prawidłowo wykonuje polecenie.
- ułatwieniem dla dziecka i dorosłego mogą być lusterka. Kontrola wzrokowa ułatwi wykonanie ćwiczenia, sprzyja również dokładności i precyzji.
-systematycznie należy kontrolować pracę dziecka. W razie potrzeby korygować błędy, pokazując ponownie ćwiczenie i prosząc, by dziecko wykonało je poprawnie
-w miejsce polecenia: Zrób to...i to...lepiej zastosować formę: Czy potrafiłbyś zrobić coś takiego. Czy możesz pokazać jak...Spróbuj zrobić...
- dorosły ma obowiązek dbania o prawidłowość i wysoką sprawność swego sposobu mówienia (wymowy, intonacji, akcentu, prostego i zrozumiałego budowania wypowiedzi).
- czas trwania bajki i ćwiczeń powinien być dostosowany do wydolności i wieku dziecka. Z dziećmi młodszymi lub słabo koncentrującymi się na zadaniach pracujemy krócej (możemy wykorzystać fragment bajki), ale za to pracujemy kilka razy w ciągu dnia. –
-ćwiczenia z dzieckiem wymagają systematyczności i wytrwałości. Tylko wtedy możliwe jest osiągnięcie oczekiwanych efektów. l Jeśli w pracy z dzieckiem będziemy stosować zachęty i pochwały nauczymy je właściwej samooceny i zachęcimy do doskonalenia swoich umiejętności.
Na ten tydzień kolejne trzy bajki:
1)”INDNIANIE”
Indianie wyruszają ze swojej wioski na polowanie. Żegnają się ze swoimi dziećmi (cmokając całujemy palce prawej ręki) i żonami (cmokając całujemy palce lewej ręki). Wsiadają na swoje konie i jadą (kląskanie) przez most (usta jak do U) i przez prerię (usta jak do I). Konie zmęczyły się ( parskają ) i dają znak, że chcą pić: ihaha, ihaha... Indianie zatrzymują konie: prrr.. prr.... Konie piją (ruchy języka z dołu do góry, naśladujące picie zwierzęcia). Nagle Indianie zobaczyli zwierzynę i strzelili z łuku. Zbliżała się noc, więc musieli rozpalić ognisko. Nie mieli zapałek. Zaczęli od małej iskierki i musieli mocno dmuchać, żeby ognisko się rozpaliło (dmuchanie w złączone ręce. Upiekli na ogni zwierzynę i zrobili sobie ucztę (mlaskanie i oblizywanie szeroko otwartych ust). Po pewnym czasie zachciało im się spad (ziewanie ) i zasnęli (chrapanie) rano Indianie zawołali konie: a-o-e, y-u-i (przeciągamy samogłoski). Wsiedli na nie i pojechali przez prerię a potem przez most. Wrócili do wioski witając się ze swoimi dziećmi i żonami.
2) „ŚNIADANIE PUCHATKA”
Kubuś Puchatek obudził się rano, przeciągnął i bardzo mocno ziewnął ( ziewanie). Poczuł, że jego brzuszek jest pusty wyruszył wiec do lasu na poszukiwanie miodu. Idzie wyboistą ścieżką (przesuwamy językiem po zębach) rozgląda się w prawo i lewo. Próbuje wyczuć gdzie jest dziupla z miodem (kilka razy wdychamy powietrze nosem, a wydychamy ustami) stanął przed wysokim drzewem. Spojrzał w górę (językiem dotykamy górnej wargi) i zobaczył dziuplę, z której wypływał pyszny miodzik. Kubuś zaczął więc wspinać się po drzewie. Sięgnął łapką do dziupli i wyjął ją oblepioną miodem. Oblizał ją całą dokładnie (wysuwamy język z buzi i lekko ruszamy w górę i w dół) i wsuną łapkę ponownie i znowu ja oblizał. Podczas jedzenia Puchatek pobrudził sobie pyszczek. Teraz próbuje go wyczyścić . Oblizuje wiec językiem dokładnie wargi, dotyka do kącików ust, a na koniec oblizuje ząbki. (usta cały czas szeroko otwarte). Misiu poczuł ,że jego brzuszek jest już pełen. Zszedł z drzewa i ruszył w drogę powrotną. Musiał iść tą samą wyboistą dróżką (dotykamy czubkiem języka do każdego ząbka na górze i na dole), więc gdy doszedł do swojego domku był bardzo zmęczony (wysuwamy język na brodę i dyszymy). Położył się do łóżeczka i zasnął (chrapiemy).
3) „MAŁA MYSIA”
Wczesnym rankiem mała myszka Mysia wyszła ze swojej norki na poszukiwanie przygód (język wysuwamy daleko do przodu). Rozgląda się ciekawie dookoła (język oblizuje szeroko otwarte usta). Zastanawia się w którą stronę iść na spacer: w lewo czy w prawo. Poszła w lewo i weszła do gęstego lasu. Rozgląda się (oblizywanie warg). Patrzy w górę na rosnące drzewa (do nosa) i w dół na mięciutki mech (na brodę). W oddali słychać odgłosy leśnych ptaków. Mała myszka próbuje je naśladować: kukukukuku- tak kuka kukułka, huuhuu, huuhuu – teraz słychać sowę; puk, puk – to dzięcioł stukający w drzewo. Po krótkiej wędrówce Mysia doszła na polanę poczuła się zmęczona i głodna. Wyjęła z torby śniadanie i zaczęła je jeść ( naśladujemy ruchy żucia). Po śniadaniu Mysia oblizuje wąsik(górna warga) oraz ząbki (górne i dolne zęby) zrobiło się późno i Mysia postanowiła wrócić do domku. A tam czekała na nią niespodzianka. Przyszli do niej goście: kurka (kokoko), żabka (kum, kum), i kaczuszka (kwa, kwa) Mysia powitał ją serdecznie (cmokając całujemy palce obu rąk) poczęstowała ich herbatą. Ale picie było gorące, wiec goście musieli mocno dmuchać, aby je ostudzić (dmuchamy). Gdy nastał wieczór goście pożegnali się i poszli do domu (cmokamy palce). Myszka poszła do łazienki, aby się umyć. Umyła zęby i wypłukała usta (nabieramy powietrza i poruszamy policzkami). Potem ubrała piżamkę i poszła spać (chrapanie). Dobranoc Mysiu!
Propozycja na ten tydzień to:
- ćwiczenia dykcyjne:
1) Naśladuj warkot silnika motocyklowego na różnych wysokościach dźwięku. Najpierw używaj jedynie warg, potem języka, na koniec warg i języka. Warto parsknąć!
2 Kilkakrotnie jak najgłośniej przeciągle cmoknij.
3)Kilka razy szeroko otwórz i zamknij usta, układając je w pozycji poszczególnych samogłosek - "a", "o", "u", "e", "i", "y", tym razem rób to głośno.
3) Głośno i wyraźnie wypowiadaj połączenia: "abba, obbo, ubbu, ebbe, ibbi, ybby"; "assa, osso, ussu, esse, issi, yssy". Wybierz sobie różne spółgłoski i łącz je z samogłoskami według powyższego wzoru. Każda głoska musi być słyszalna!
4) W różnym tempie wypowiedz: "da-ta-za-sa-dza-ca-na-ła"; "di-ti-zi-si dzi"; "zia-sia-dzia-cia-nia"; "ga-ka-ha-cha"; "gia-kia-hia-chia".
5)W różnym tempie powiedz: "brim, bram, bram, bram, brom"; "trim, tram, tram, tram, trom"; "krim, kram, kram, kram, krom" itd.
ZABAWA: dla dzieci, które nie mówią [r]….
Aby nauczyć język wibracji, kładziemy kółeczka z dziurkacza na koniec języczka i zachęcamy dziecko do energicznego zdmuchiwania. Ile przy tym radości!!!
- bajki logopedyczne :
Ćwiczenia podnoszące sprawność narządów artykulacyjnych nie musi być nudną i ciężką pracą. Opowiedz swojemu dziecku jedną z bajeczek i poćwiczcie wspólnie!
Może z czasem ułożycie własną historyjkę i... przyślecie ją do mnie.
I BAJKA LOGOPEDYCZNA:
„Języczek wędrowniczek”
Dziecko ma przed sobą lusterko. Opowiadamy historyjkę (bajeczkę) i pokazujemy ruchy języka – a dziecko naśladuje nas. Język wybrał się na wycieczkę do lasu. Pojechał tam na koniku (kląskanie językiem – naśladowanie konia). Na łące zatrzymał konia (prr). Następnie rozejrzał się dookoła (język ruchem okrężnym oblizuje wargi: górną i dolną). Potem wszedł do lasu (język chowamy w głąb jamy ustnej). Przeszedł las wzdłuż (język przesuwamy po podniebieniu w stronę jamy gardłowej) i wszerz (przesuwamy językiem za zębami górnymi i dolnymi). A wtedy przedarł się przez gęstwinę krzewów i drzew (język przeciskamy przez zaciśnięte zęby). Zauważył, że zrobiło się ciemno. Rozejrzał się w prawo i w lewo, spojrzał w górę i w dół (język przesuwamy z jednego końca ust do drugiego – od ucha do ucha, potem sięgamy nim nosa i brody – ćwiczenie powtórzyć kilka razy). Wsiadł na konia i pojechał do domu (klaskanie językiem).
II BAJKA LOGOPEDYCZNA:
BABA W BUZI – (krasnoludek w buzi lub postać z ulubionej kreskówki Twojego dziecka)
Pewnego dnia baba, która mieszka u każdego w buzi robiła wielkie porządki. Najpierw umyła dokładnie ściany (przesuwanie języka w stronę policzków i dokładne ich „umycie”), potem umyła sufit (przesuwanie języka od zębów górnych do podniebienia); ponieważ i podłoga była brudna umyła ją dokładnie (opuszczany jak najniżej język, myjemy dolne dziąsła); Umyła także okna, najpierw ich stronę zewnętrzną, a potem od środka (przesuwanie języka po zewnętrznej stronie zębów, a potem po wewnętrznej); potem umyła schody (wysuwanie języka na brodę); następnie umyła konin ( dotykanie językiem do nosa); Kiedy baba spojrzała przez okno spostrzegła przechodzącą sąsiadkę i pomachała do niej (przesuwanie języka z jednego kącika ust do drugiego, usta przy tym ćwiczeniu powinny być szeroko otwarte); W ten sposób dom został wysprzątany.
III BAJKA LOGOPEDYCZNA:
„OSIOŁEK”
Na polanie bardzo smacznie spał sobie osiołek (chrapanie). Gdy nastał ranek, osiołek się zbudził, bardzo szeroko otworzył swoją buzię i ziewnął (ziewamy). Nagle poczuł się głodny. Nabrał więc sporo trawy do pyska (otwieranie i zamykanie buzi) i dokładnie zaczął ją żuć (żucie). Po swoim śniadaniu osiołek oblizuje ząbki żeby były czyste, każdy ząbek po kolei (przesuwamy językiem po zębach). Jedno źdźbło przykleiło się do podniebienia, trzeba je koniecznie oderwać (przesuwamy językiem po podniebieniu). Osiołek po swoim jedzeniu biega po polanie (kląskanie), a ruchy te naśladuje język – raz w górę (język do nosa). Raz w dół (język na brodę, buzia szeroko otwarta). Zmęczony osiłek podchodzi do strumyka i pije wodę (język zwinięty w rurkę). Przed nocnym spaniem osiołek dokładnie myje każdy ząbek (język przesuwamy po wewnętrznej i zewnętrznej ścianie zębów) oraz policzki (językiem przesuwamy po wewnętrznej stronie policzków)
…. aby nasze dziecko pięknie mówiło…..
Mimo obecnej, trudnej sytuacji nie poddajemy się i …. ćwiczymy…. tzn. wykonujemy to, co możemy sami zrobić z dzieckiem w domu….
A co możemy???? Możemy się RUSZAĆ!!!
W przypadku pracy nad mową oczywiście ruszamy BUZIĄ!!!
Zatem nie zniechęcajmy się i ruszajmy ….
Ćwiczenia usprawniające wargi
Ćwiczenia usprawniające język (pionizacja)
Ćwiczenia żuchwy
Ćwiczenia podniebienia miękkiego
ku - ko, ku -ko,
uku - oko, uku - oko,
kuku - koko, kuku - koko.
Krasnalek był chory i leżał w łóżeczku i przyszedł pan doktor
Krasnalek kaprysi, ziewa, nie chce jeść, nie chce pić. Chyba się przeziębił:
Wzywamy pogotowie, pogotowie jedzie: eo, eo, au, au, ay, ay, iu, iu,yu, yu
Pan doktor zaleca:
Krasnalek zmęczony zabiegami ziewa (szeroko), ziewa i usypia:
Budzi się. Będzie brał inhalacje:
Krasnalek czuje się już lepiej - sprawdza czy gardło go jeszcze boli
Trzyma ręką gardło i wymawia sylaby (przy szeroko otwartych ustach):
ga go ge gu gy
ka ko ke ku ky
oko eke uku aku
ago ego ugu ogo
ga go ge gu gy
Zdrowy krasnoludek ma apetyt, zamyka usta i żuje coś smacznego (naśladowanie żucia).Po posiłku krasnal dostał czkawki:
Ap-ap, op-op, up-up, ep-ep, yp-yp, ip-ip.
Kiedy czkawka minęła postanowił pobawić się kolorowymi skrawkami papieru, które zdmuchiwał z blatu stołu. Papierki frunęły daleko, bo krasnal dmuchając na nie mówił: pa, po, pe, pi, pu, py (moment zwarcia przy p przedłużyć). Kiedy buzia mu się zmęczyła postanowił dmuchać na papierki przez nos.
Starujemy!
Ćwiczenia fonacyjne!
Wymawiajmy je najpierw my, a potem razem z dzieckiem i na końcu samo dziecko.
Pobawmy się własnym głosem….. ćwiczmy z różnym natężeniem i siłą , raz głośno – cicho, raz z daleka – raz z bliska itp.
- przedłużone wymawianie samogłosek (a, o, u, e, i, y)
- ciche i głośne wymawianie różnych głosek
- wymawianie wyrazów, potem zdań, wierszyków
1) ,, Jedzie pociąg” –
Dzieci ilustrują ruchem, gestem treść wierszyka, dorosły recytuje cały wiersz, dzieci uzupełniają wypowiadając wyrażenia onomatopeiczne np. „fu, fu, fu”, „tru, tu...itp.
Jedzie pociąg – fu, fu, fu
Trąbka trąbi – tru, tu, tu
A bębenek – bum, bum, bum
Na to żabki – kum, kum, kum…
Woda z kranu – kap, kap, kap
Konik człapie – człap, człap, człap
Mucha brzęczy – bzy, bzy, bzy
A wąż syczy – sss, sss, sss…
2) ,,Co mówią zwierzaki?” - dzieci ilustrują ruchem, gestem treść wierszyka, dorosły recytuje cały wiersz, dzieci uzupełniają wypowiadając np. „kle, kle, kle”, „kum, kum, kum”.
Co mówi bocian, gdy żabę zjeść chce? Kle kle kle
Co mówi żaba, gdy bocianów tłum? Kum kum kum
Co mówi kaczka, gdy jest bardzo zła? Kwa kwa kwa
Co mówi kotek, gdy mleczka by chciał?
Miau miau miau Co mówi kura, gdy znosi jajko? Ko ko ko
Co mówi kogut, gdy budzi w kurniku? Ku ku kukuryku
Co mówi koza, gdy jeść jej się chce? Mee mee mee
Co mówi krowa, gdy brakuje jej tchu? Mu mu mu
Co mówi wrona, gdy wstaje co dnia? Kra kra kra
Co mówi piesek, gdy kość zjeść by chciał? Hau hau hau
Co mówi baran, gdy jeść mu się chce? Bee bee bee
Co mówi ryba, gdy powiedzieć chce? Nic! Przecież ryby nie maja głosu.
3) Trochę ruchu: posłuchaj i zatańcz
https://www.youtube.com/watch?v=30nw6AtuGiQ
https://www.youtube.com/watch?v=fSSRwIAQIcE
Wierszyki na jednym oddechu
Małe ćwiczenie oddechowe o wielkim znaczeniu – recytacja krótkiego, rymowanego tekstu na jednym oddechu. Znam 3 wierszyki, z czego jeden świetnie wpisuje się w zajęcia o tematyce związanej z Wielkanocą.
„Kura”
Nabieramy powietrze nosem i na jednym oddechu mówimy tekst:
Siedzi kura w koszyku, liczy jaja do szyku: jedno jajo, drugie jajo, trzecie jajo…
I liczymy do tylu, do ilu potrafimy najwięcej:)
„Rosół”
Siedzi chłop przy stole liczy oka w rosole: jedno oko, drugie oko, trzecie oko…
„Wrony”
Pierwsza wrona bez ogona, druga wrona bez ogona, trzecia wrona bez ogona…. a trzynasta ogoniasta!
Wierszyki na jednym oddechu są bardzo popularną i niezwykle lubianą przez dzieci zabawą. Można zaproponować na przykład wpisywanie rekordów: do ilu uda się policzyć najwięcej każdego dnia lub na każdych zajęciach. Zachęcam również dorosłych do wspólnych zabaw z dziećmi:)
Ćwiczenia oddechowe:
- korekcja toru oddechowego [w trakcie mówienia: wdech nosem, wydech ustami]
- pogłębienie oddechu
- aktywizacja przepony
- wydłużenie fazy wydechowej
- zwiększenie pojemności życiowej płuc
- wzmocnienie mięśni oddechowych
- usunięcie nadmiernego napięcia mięśniowego
- relaksacja
Jednocześnie pamiętajmy, że ćwiczenia oddechowe robimy tylko kilkukrotnie. Nie dłużej niż 3 do 5 minut. Z dziećmi, które nie mają przeciwwskazań do ich wykonywania.
Wiosenna gimnastyka artykulacyjna
Zestaw ćwiczeń artykulacyjnych przygotowany w wiosennej oprawie. Głównie ćwiczenia mające na celu wypracowanie pionizacji języka, niezbędnego do prawidłowej wymowy głosek z szeregu szumiącego [sz], [ż/rz], [cz], [dż] oraz głoski [r]. W załączeniu plik do pobrania.
Wydrukowaną kartę z obrazkami pokolorować i porozcinać wzdłuż linii. Pojedyncze karteczki poskładać i wrzucić do pojemnika lub umieścić każdą z nich w jajku niespodziance.
Zadaniem dziecka jest wybrać karteczkę i wykonać zaproponowane na niej ćwiczenie. Dodatkowo można poprosić o interpretację obrazka – dlaczego kojarzy się z wiosną lub z danym ćwiczeniem.
Na przykład: bocian – przylatuje do Polski wiosną. Długo stoi na jednej nodze a to jest podobne do trzymania języka w górze:)
Ćwiczenia artykulacyjne:
PROSTE ĆWICZENIA LOGOPEDYCZNE
DO WYKONYWANIA W DOMU
1. „Latarnia morska”
Wiersz ten służy do ćwiczeń wydłużających fazę wydechową podczas mówienia, kształtujących umiejętność równomiernego wydychania powietrza i wytwarzania dźwięków z różną siłą głosu (głośno, cicho). Jednocześnie uwrażliwiony jest słuch mowny ( dzieci naśladują dźwięki demonstrowane przez prowadzącego), usprawniane są również narządy mowy, zwłaszcza wargi.
Wśród mgły i nocy
rozlega się dźwięk
długi i głośny
niczym wilka jęk:
Uuu./uuu…/uuu…
Dźwięk jednostajny
do uszu dociera
rybaka na kutrze,
a w porcie- dokera:
Uuu…/uuu…/uuu…
Głośno i długo
syrena buczy.
drogi do portu
zbłąkanych uczy:
- Uuu…/uuu…/uuu…
Wśród morskich głębin,
szumu wielkich fal
niesie się wycie,
hen…w morską dal;
-Uuu…/uuu…/uuu…
Na morzu kuter
rybacki stoi.
A tu wśród nocy
nie widać boi
rybak na kutrze
minę ma srogą:
- czas mi do domu,
lecz którą drogą?
Rozbrzmiewa wokół
jednostajny dźwięk,
długi i głośny
niczym wilka jęk:
-Uuu…/uuu…/uuu…
Dźwięk ten syreny
do kutra docieraa
z radości ręce
rybak zaciera.
Będzie za dźwiękiem
płynąć do domu,
nie da syrena
zginąć nikomu.
-Uuu…/uuu…/uuu…*
-Uuu…/uuu…/uuu…^
W miejscach oznaczonych (*^) dzieci, naśladują wycie syreny latarni morskiej- jak najdłużej na jednym wydechu wypowiadają z jednakowym natężeniem głosu: Uuu…./uuu…/uuu…- cicho(*) lub głośno(^). Pojedyncza kreska oznacza pauzę na nabranie powietrza ustami (/).
2. „Skacząca piłka”
Wiersz ten służy do usprawniania narządów mowy. Wielokrotne powtarzanie sylaby la usprawnia czubek języka, utrwala prawidłową artykulację głosek l i a oraz przygotowuje do wymowy trudniejszej głoski r.
Mała Ala piłkę ma,
piłka skacze:
- La, la, la.
- La, la, la*
Ala Ani piłkę da,
piłka skoczy:
- La, la, la.
- La, la, la*
Ładnie fika piłka ta:
piłka tańczy:
- La. la, la.
- La, la, la*
Piłkę łapie mała Ala,
piłka skacze:
- La, la la.
- La, la la.*
Czy ktoś wdzięku więcej ma,
od tej piłki:
- La, la, la?
- La, la, la.*
W miejscach oznaczonych gwiazdką (*) dzieci naśladują skaczącą piłeczkę, powtarzając za prowadzącym; la, la, la.
3. „Rymy w zagrodzie”
Wiersz ten można wykorzystać do ćwiczeń słuchowych. Zadaniem dziecka jest odgadywanie brakujących rymów ( słowa w nawiasach).
Raz na grzędzie bura kurka
nastroszyła swoje...( piórka)*
Inna kurka głośno gdacze
Żółta kaczka pięknie…(kwacze).*
Baran po swojemu beczy,
koza w kozie z żalem…(meczy).*
Gniady konik w stajni hula,
pszczółki lecą wprost do…(ula).*
traktor w polu głośno huczy,
a na łące krówka…( muczy)*
gdy wróbelki nam ćwierkają,
dzieci rymy…( dobierają).*
W miejscach oznaczonych gwiazdką (*) dzieci odgadują brakujące rymy.
LOGOPEDA ZALECA:
1 – ĆWICZENIA ODDECHOWE
https://domologo.pl/logopedia/cwiczenia/cwiczenia-oddechowe/wirujacy-kwiatuszek/
2 – GIMNASTYKA BUZI
Siadamy z dzieckiem przed lustrem lub naprzeciw siebie i wspólnie ćwiczymy nasze buzie! Nasze przedszkolaki dobrze wiedzą, że aby dobrze mówić trzeba najpierw poczuć swoje policzki, język, zęby, usta .... Do dzieła!
3 – TRENING SŁUCHOWY:
Co słyszę?” – dzieci siedzą z zamkniętymi oczami i nasłuchują, rozpoznają odgłosy dochodzące z sąsiedztwa, ulicy.
„ Zgadnij, co wydało dźwięk?” – uderzanie pałeczką w szkło, fajans, metal, kamień, drewno itp. Toczenie różnych przedmiotów po podłodze / np. piłki, kasztana, kamienia/, rozpoznawanie odgłosu przez dzieci.
Rozpoznawanie różnych przedmiotów w zamkniętym pudełku po wydawanym odgłosie – groch, kamyki, gwoździe, cukier, kasza itp.
Uderzanie o siebie klockami, łyżeczkami, garnuszkami; uderzanie łyżeczką o pustą szklankę, o szklankę z wodą, klaskanie, darcie papieru, gniecenie papieru, przelewanie wody( z wysokości, z niska), drapanie po szkle, papierze, stole.
Rozpoznawanie głosu, szmeru, źródła dźwięku – miejsca, kierunku, odległości, ilości dźwięków (dużo- mało), głośności ( cicho – głośno).
Szukanie ukrytego zegarka, radia, dzwoniącego budzika.
Rozróżnianie i naśladowanie głosów zwierząt: kota, psa, krowy, kury, koguta, kaczki, gęsi itp.
Rozróżnianie odgłosów pojazdów: samochodu, pociągu, motoru, traktora itp.
Rozpoznawanie po dźwięku różnych urządzeń domowych, np. odkurzacz, mikser, suszarka, pralka itp.
MAŁY PORADNIK LOGOPEDYCZNY:
Mowa w dużej mierze wpływa na całokształt rozwoju dziecka, a szczególnie na jego powodzenia nie tylko w szkole, ale również w dorosłym życiu. Daje możliwość komunikacji, stanowi narzędzie w zdobywaniu informacji, pozwala na wyrażanie swoich uczuć, myśli i opinii.
Poziom językowej komunikacji w dużej mierze determinuje możliwości człowieka. Sposób komunikowania się wpływa na sukcesy edukacyjne, zawodowe oraz stosunki z innymi ludźmi. Czasem koniecznym do szczególnej pracy skierowanej na rozwój związanych z mową sprawności jest okres przedszkolny i wczesnoszkolny. Rozwój mowy u dzieci zależny jest od wielu czynników. Duże znaczenie w pracy nad sprawnością mowy dzieci w młodszych grupach przedszkolnych mają zabawy umuzykalniające. Takie formy jak malowanie, taniec, słuchanie bajek, tworzenie rytmu rozwijają osobowość dziecka. Kształcą także jego myślenie i wzbogacają język.
Wiek przedszkolny obejmuje okres życia dziecka od 3 do 7 lat. Jest to okres intensywnego rozwoju człowieka. Jednakże każde dziecka rozwija się w nieco innym tempie, w odmiennych warunkach środowiskowych, każde jest odrębna indywidualnością, różni się od rówieśników rozmaitymi cechami fizycznymi i psychicznymi.
Rozwój mowy dziecka jest uwarunkowany genetycznie, zależy od właściwości organizmu człowieka, ale możliwy jest jedynie w kontakcie ze środowiskiem społecznym, z innymi ludźmi. Jest to proces, w którym współgrają czynniki biologiczne i społeczne.
Do najczęściej spotykanych wad wymowy występujących u dzieci w wieku przedszkolnym zalicza się:
1. Dyslalie - to zaburzenia mowy polegające na niemożności prawidłowego wymówienia jednego lub kilku dźwięków mowy. Inaczej mówiąc jest to zaburzenie dźwiękowej strony języka. Dyslalia może mieć postać: jednorakiej - gdy jeden fonem jest wymawiany odmiennie, wielorakiej - nieprawidłowa wymowa dotyczy kilku fonemów, całkowitej - (alalii), gdy wszystkie fonemy są wymawiane odmiennie. Przy alalii w mowie dziecka zachowane są melodia, akcent i rytm, ale sama wymowa jest niezrozumiała dla otoczenia.
Wśród dyslalii wyróżniamy:
- Seplenienie (sygmatyzm). Jest to wada wymowy polegająca na nieprawidłowej realizacji głosek z trzech szeregów: syczącego: s, z, c, dz; szumiącego: sz, ż, cz, dż; ciszącego: ś, ź, ć, dź
Najczęściej obserwuje się następujące substytucje:
- spółgłoski: sz, ż, cz, dż - zastępowane są szeregami: s, z, c, dz (przykład: kasza - kasa, szachy - sachy, rzeka - zeka, czarny -carny);
- oba szeregi: s, z, c, dz i sz, ż, cz, dż - zastępowane są przez szereg: ś, i, ć, dż (przykład: szatnia - śatnia, czary - ćary, dżungla - dżungla, sałata - sałata, zapałki - zapałki, cebula - cebula, dzwonek - dzwonek);
- spółgłoski zwarto szczelinowe: c, dz, ć, dż, cz, dż - mogą też być zastępowane przez spółgłoski szczelinowe: s, z, ś, ż, sz (przykład: cytryna - sytryna, dzwonek - zwonek, dźwig - źwig, czapka - szapka, dżem - żem);
- spółgłoski: s, sz, ś, c, cz, ć - są zastępowane przez spółgłoskę zwartą t (przykład: sowa - towa, szafa - tafa, siano - tano, cebula -tebula, czapka - tapka, ćma - tma);
- głoski: z, rz, ź, dz, dż, dź - przez spółgłoskę zwartą d (przykład: zebra - debra, rzeka - deka, zima - dima), elizje czyli opuszczanie dźwięku;
- głoski dentalizowane w ogóle nie są realizowane przez dziecko, nie istnieją w jego systemie fonetycznym (przykład: szafa - afa, koza - koa, świnka - finka Sygmatyzm właściwy (seplenienie właściwe) polega na nieprawidłowej (zdeformowanej) wymowie głosek dentalizowanych. Deformacje są wynikiem zmiany miejsca artykulacji głosek, co powoduje zniekształcenie ich brzmienia.
Rozwój mowy u dzieci;
Trzylatek;
• Rozumie to, co niego mówimy, i spełnia proste polecenia; idziemy do łazienki, sprzątamy zabawki.
• Pytany podaje swoje imię.
• Próbuje wykonać codzienne czynności wg podanych instrukcji.
• Zadaje pytania nie zawsze jasno sprecyzowane.
• Powinien wymawiać prawidłowo; wszystkie głoski samogłoski (nosowe „ą” mogą być wymawiane jako om, on), spółgłoski p, b, m, f, w, t, d, n, l, ś, ź, ć, dź, ń, k, ch, j, ł. Głoski sz, ż, cz, dz, mogą być wymawiane jako ś, ź, ć, dź a głoska r jak l.
Jeśli 3-latek nie wymawia wymienionych głosek zgodnie z normą, mówi tot (kot), jowej (rower) lub mówi z językiem między zębami, to warto skonsultować się z logopedą.
Czterolatek;
• Rozumie i wykonuje nasze polecenia.
• Rozpoznaje i rozróżnia kolory.
• Pytany odpowiada, co robi. Odpowiada na pytanie; dlaczego?
• Potrafi mówić o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości- czasem myli określenia czasu- jutro byłem u babci.
• Jest zaciekawiony poprawnością językową, choć zdarzają się w jego mowie niepoprawne konstrukcje gramatyczne.
• Zadaje dużo pytań.
• Stosuje neologizmy dziecięce, gdy nie zna właściwej nazwy np. ucho log (lekarz od uszu).
• Powinien wymawiać; s, z, c, dz, (twardo, z zamkniętymi ustami); głoski sz, ż, cz, dż, mogą być wymawiane jako s, z, c, dz, a głoska r jako l.
• Nie zmuszamy dziecka do wymowy głoski r, gdyż aparat mowy nie jest jeszcze na to przygotowany i może dojść do nie prawidłowego dźwięku (r- tylnojęzykowe).
Jeśli dziecko mówi z językiem między zębami, nie wymawia głosek przewidzianych dla jego wieku lub wymawia je w sposób zniekształcony (np. dziwne brzmienie głoski r), warto zwrócić się do logopedy.
Pięciolatek;
• Stosuje wypowiedzi wielozdaniowe, opowiada zdarzenia, opisuje przedmioty i ich zastosowanie, używa różnych przyimków.
• Uwzględnia kolejność zdarzeń i zależności przyczynowo-skutkowe.
• Potrafi wyjaśnić znaczenia słów, używa ponad 2000 słów.
• Dokonuje autokorekty mowy, powoli zanikają nieprawidłowości gramatyczne.
• Może jeszcze wymawiać r jako l, natomiast sz, ż, cz, dż, ale często pojawia się prawidłowe lub hiperpoprawne brzmienie szałata- sałata, rarka- lalka.
Jeśli dziecko nie wymawia poprawnie głosek przewidzianych dla jego wieku lub je zniekształca, ma mały zasób słów, z trudem buduje zdania i robi błędy gramatyczne oraz fleksyjne, to warto zwrócić się do logopedy.
Zwracamy szczególną uwagę;
• Na każdym etapie rozwoju dziecka uwagę powinien zwrócić sposób wymowy głosek dźwięcznych, np.; samek- zamek, fota- woda. Jest to zaburzenie dźwięczności i wymaga terapii.
• U dzieci 3-letnich może pojawić się rozwojowa niepłynność mowy, np. maaamaaa wróóóciła. Może ona trwać ok. 12 miesięcy.
• Sprawdźmy, czy dziecko dobrze słyszy- jak reaguje na pytania, czy nie mówi zbyt głośno.
• Obserwujemy sposób oddychania dziecka- synchronizacja mowy z oddychaniem jest ważna – mówi na wydechu; małe dzieci mogą mieć skróconą fazę wydechową i zaczynają mówić na wdechu- dlatego tak ważne w profilaktyce rozwoju mowy są ćwiczenia oddechowe.
• Przyjrzyjmy się, czy dziecko się ślini zbyt mocno- mogło utrwalić się połykanie trzewne , język leży wtedy na dole i sprawia jakby go było za dużo.
Oddychanie jest niezbędną czynnością fizjologiczną. Prawidłowe oddychanie jest warunkiem poprawnej wymowy. Wszystkie ćwiczenia narządów mowy zawsze rozpoczynamy od ćwiczeń oddechowych, pamiętając;
Powietrze nabieramy nosem, a wypuszczamy ustami.
logopeda mgr Aleksandra Bartosik